Przepisy i rozporządzeniaTechniczne środki bezpieczeństwa

Problem braku aktualizacji norm – cz. 2 sterowanie oburęczne8 min read

Sterowanie oburęczne Two-Hand Control

W poprzednim artykule opisałem problem dotyczący braku aktualizacji niektórych norm i konsekwencji z tym związanych, utrudniających życie projektantom na przykładzie pras hydraulicznych. W kolejnej części jako przykład sprzeczności zawartych w obowiązujących starych i znowelizowanych normach posłuży sterowanie oburęczne.

Z jednej strony w budowie nowych maszyn obowiązują wymagania z zakresu aktualnego stanu wiedzy techniki (zawarte m.in. w normach zharmonizowanych z dyrektywą maszynową 2006/42/WE), a z drugiej strony wciąż obowiązują niezmieniane od lat normy, które stoją w sprzeczności z normami zaktualizowanymi. Taki stan został pokazany na przykładzie normy typu B PN-EN ISO 13849-1 i normy typu C dotyczącej pras hydraulicznych PN-EN 693+A1, a podkreślam, że zasadą jest, że jeśli na dane zagadnienie istnieje norma typu C, norma ta ma hierarchicznie pierwszeństwo nad normą typu B. Oznacza to, że postanowienia opisane w normie typu C są ważniejsze od tych opisanych w normie typu B.

W tym artykule chcę opisać inny przykład, związany z normą typu B PN-EN 574+A1 dotyczący zasad projektowania sterowania oburęcznego. W p. 11.2 opisano wymaganie, aby urządzenie sterujące sterowania oburęcznego, niebędące integralną częścią maszyny i zgodne z tą normą miało trwałe i czytelne etykiety z:

  • nazwą i adresem producenta urządzenia,
  • modelem lub określeniem typu,
  • nr seryjnym i rok produkcji,
  • typem urządzenia sterującego zgodnie z rozdz. 4 i tablicą 1 oraz numerem niniejszej normy.
  • czasem zadziałania oburęcznego urządzenia sterującego.
Przykład takiego urządzenia sterującego, niebędącego integralną częścią maszyny pokazano na zdjęciu poniżej.
sterowanie oburęczne

 

A teraz trochę zasad stosowania normy PN-EN 574+A1:

Jeśli oburęczne urządzenie sterujące jest integralną częścią maszyny , oznakowanie zgodne z normą PN-EN 574+A1 powinno być umieszczone na maszynie, np. w pobliżu urządzeń sterowniczych lub na tabliczce znamionowej maszyny. Oznakowanie powinno zawierać co najmniej typ oburęcznego urządzenia sterującego i numer niniejszej normy. Inne dane techniczne oburęcznego urządzenia sterującego powinny być podane w instrukcji obsługi maszyny.

Poniżej przykład sterowania oburęcznego, które jest integralną częścią maszyny, czyli jest wykonane przez producenta maszyny lub przez modernizatora w postaci osobnych przycisków sterujących. Inny przykład takiego sterowania oburęcznego pokazany jest na początku tego artykułu.
sterowanie oburęczne
Oznakowanie typu oburęcznego urządzenia sterującego wybiera się z tablicy 1 normy PN-EN 574+A1:
sterowanie oburęczne Tab. 1 PN-EN 574

Wybór powinien się odbywać w następujący sposób: jeśli spełniono wszystkie wymagania dotyczące jednej z kolumn zaznaczonych znakiem x, oznacza to, że oburęczne urządzenie sterujące jest zgodne z typem dotyczącym danej kolumny, np. tak, jak poniżej.

sterowanie oburęczne Tab. 1 PN-EN 574
Odpowiada to następującej architekturze oburęcznego urządzenia sterującego, pokazanej na schemacie poniżej. Urządzenie zaznaczone kolorem szarym to dedykowany do urządzeń sterowania oburęcznego przekaźnik bezpieczeństwa, zapewniający m.in. synchroniczność pobudzania przycisków -S1, -S2. Dla tych, co nie wiedzą – synchroniczność polega na jednoczesnej aktywacji obydwu przycisków z odstępem czasu mniejszym niż 500ms. Zwolnienie jednego z dwóch przycisków musi spowodować wyłączenie wyjść sterujących przekaźnikami -K1 i -K2, a manewr zblokowania np. przycisku -S2 w celu aktywacji tylko przycisku -S1 jest niemożliwy. Jest to najczęściej spotykany typ oburęcznego urządzenia sterującego.
Kat. 4 IIIC sterowania oburecznego
Dla takiego typu, zgodnie z wymaganiem normy PN-EN 574+A1 należy umieścić oznakowanie zgodnie ze wzorem opisanym w p. 11.2 niniejszej normy. Na podstawie wyników z powyższego przykładu będzie ono wyglądało następująco:

EN 574: TypeIIIC

Wracając do problemu związanego z typem oburęcznego urządzenia sterującego, to wynika on z tego, że odwołuje się do nieaktualnej już normy PN-EN 954-1. Oczywiście z braku aktualizacji, norma dotycząca projektowania oburęcznych urządzeń sterujących jest nadal obowiązująca, a architektury dotyczące kategorii wg aktualnie obowiązującej normy PN-EN ISO 13849-1 są z niewielkimi różnicami zbieżne z architekturą kategorii opisanych w nieaktualnej już normie PN-EN 954-1 i być może nie będzie żadnym błędem, jeśli bez uwzględniania tych różnic do określenia typu weźmiemy pod uwagę tylko wymagania normy PN-EN 954-1, ale przecież obowiązuje nas wymaganie stosowania aktualnych norm.

Kliknij poniżej, aby wyświetlić dalszą część artykułu